Sẵn sàng đọc
Học cách làm chủ cơn giận là chủ đề được nhiều độc giả quan tâm. Trong hành trình làm cha mẹ đầy thiêng liêng nhưng cũng lắm vất vả, hẳn ai trong chúng ta cũng từng trải qua những khoảnh khắc bất lực, mệt mỏi đến mức không thể kiềm chế được cơn giận. Một giọt nước tràn ly khi con không chịu nghe lời, mải chơi hay làm hỏng đồ đạc có thể khiến tiếng quát mắng vô thức bật ra. Dù biết rằng sau cơn nóng giận ấy luôn là cảm giác dằn dằn, hối hận và xót xa, nhưng việc kiểm soát cảm xúc chưa bao giờ là điều dễ dàng.
Trẻ nhỏ như một tấm gương phản chiếu, những tiếng lớn mắng chửi không chỉ khiến con sợ hãi, co cụm mà còn dần tạo nên khoảng cách giữa cha mẹ và con cái. Làm sao để hạ thấp tông giọng, chuyển hóa sự bực dọc thành tình yêu thương và sự kiên nhẫn? Hãy cùng tìm hiểu những giải pháp ứng xử nhẹ nhàng nhưng đầy hiệu quả giúp bạn làm chủ cảm xúc của chính mình.
Vì sao chúng ta dễ mất bình tĩnh khi dạy dỗ trẻ?
Để kiểm soát được sự tức giận, trước hết chúng ta cần hiểu rõ nguồn gốc của nó. Nhiều bậc phụ huynh thường lầm tưởng rằng cơn giận xuất phát hoàn toàn từ hành vi bướng bỉnh của con. Tuy nhiên, trên thực tế, cơn nóng giận thường bắt nguồn từ những yếu tố bên trong người lớn:
Khi cảm nhận được cơn giận bắt đầu bùng lên, nhịp tim đập nhanh và giọng nói chực trào cất cao, bạn hãy áp dụng ngay những mẹo nhỏ dưới đây để lấy lại sự bình tĩnh:
Nghe có vẻ ngược đời, nhưng khi bạn cảm thấy muốn quát lên nhất, hãy thử thì thầm. Khi cha mẹ hạ giọng xuống mức thật nhỏ, trẻ sẽ tự động dừng việc đang làm lại, im lặng và tập trung chú ý để nghe xem bạn đang nói gì. Tiếng thì thầm mang lại cảm giác bí mật, kích thích sự tò mò của trẻ, đồng thời giúp bạn kiểm soát được nhịp thở và ngăn chặn sự bùng nổ cảm xúc.
Nếu nhận thấy bản thân không thể giữ được sự ôn hòa, hãy chủ động rút lui trong ít phút. Bạn có thể nói với con: “Bố/Mẹ đang rất giận, bố/mẹ cần 5 phút ở một mình để bình tĩnh lại”. Hãy đi ra ban công, uống một ngụm nước mát hoặc xuống bếp. Việc tạm thời ngắt kết nối giúp bạn cắt đứt mạch cảm xúc tiêu cực và tránh tung ra những lời nói làm tổn thương trẻ.
Hít một hơi thật sâu, giữ lại vài giây rồi từ từ thở ra. Hãy đếm chậm rãi từ 1 đến 10. Khoảng nghỉ vài giây ngắn ngủi này chính là “khoảng trống vàng” giúp não bộ chuyển từ trạng thái phản ứng cảm xúc bản năng sang trạng thái tư duy lý trí.
Nếu có thể, hãy bước tới trước một chiếc gương. Hình ảnh khuôn mặt nhăn nhó, giận dữ của chính mình sẽ giúp bạn giật mình tỉnh giác và nhận ra cơn giận của mình đang khiến đứa trẻ đáng thương sợ hãi đến nhường nào. Ngoài ra, việc hạ thấp giọng ở cuối câu thay vì gắt gỏng kéo dài cũng giúp thông điệp của bạn trở nên êm ái, dễ tiếp nhận hơn.
Giữ bình tĩnh là bước đầu tiên, nhưng để xây dựng thói quen ngoan ngoãn cho con lâu dài, cha mẹ cần thay đổi cách truyền đạt thông điệp của mình:
Thay vì liên tục đưa ra những lời cấm như “Không được chạy!”, “Không được làm ầm lên!”, hãy đưa ra hướng dẫn cụ thể: “Con hãy đi lại nhẹ nhàng nhé”, “Chúng mình cùng nói chuyện nhỏ nhỏ thôi nào”. Trẻ nhỏ thường tiếp thu tốt hơn với những hướng dẫn hành động rõ ràng thay vì các câu lệnh mang tính áp đặt hay cấm đoán.
Trẻ nhỏ thường dễ bị xao nhãng bởi thế giới xung quanh. Khi con chưa phản hồi ngay lần đầu tiên, đừng vội gán cho con nhãn “bướng bỉnh”. Hãy đến gần, chạm nhẹ vào tay con, nhìn thẳng vào mắt trẻ và nhắc lại yêu cầu. Việc kiên trì nhắc lại thông điệp một cách nhẹ nhàng giúp trẻ hiểu được sự nhất quán của cha mẹ mà không cảm thấy bị đe dọa.
Những phản ứng chống đối đôi khi không phải là hành vi hư đốn, mà là dấu hiệu cho thấy con đang học cách khẳng định cái tôi và phát triển nhân cách độc lập. Hãy lắng nghe nguyện vọng của con, giải thích lý do vì sao con cần làm việc này thay vì bắt con tuân lệnh một cách mù quáng.
Cách áp dụng trong đời sống
Không một ai có thể duy trì sự dịu dàng khi năng lượng bên trong hoàn toàn kiệt quệ. Để trở thành người cha, người mẹ kiên nhẫn, bạn cần biết cách chăm sóc chính mình:
Bạn có thể tham khảo thêm Bí Quyết Ngủ Ngon Hơn Hướng Dẫn Toàn để có thêm góc nhìn liên quan.
- Dành cho bản thân những khoảng thời gian nghỉ ngơi ngắn trong ngày để phục hồi năng lượng.
- Sẵn sàng chia sẻ công việc nhà và việc chăm sóc con cái với người đồng hành hoặc gia đình.
- Nếu lỡ lời quát mắng con trong phút mất kiểm soát, đừng ngần ngại ôm con vào lòng và cất lời xin lỗi. Việc cha mẹ biết nhận lỗi không làm giảm uy tín, mà ngược lại sẽ dạy cho con bài học vô giá về sự dũng cảm và lòng bao dung.
Câu hỏi thường gặp
Nếu lỡ lời quát mắng con trong lúc nóng giận, tôi nên làm gì ngay sau đó?
Khi đã bình tĩnh lại, bạn hãy đến bên con, ôm con vào lòng và chân thành xin lỗi vì đã lớn tiếng. Hãy giải thích cho con hiểu lý do bạn tức giận là vì hành vi chưa đúng của con chứ không phải vì bạn ngừng yêu thương con, đồng thời cùng con trò chuyện về giải pháp cho lần sau.
Phương pháp này rất hiệu quả vì hành vi bất ngờ (nói thầm) sẽ phá vỡ mẫu phản ứng thông thường của trẻ. Khi bạn không quát lại, trẻ sẽ mất đi 'đối thủ' để tranh cãi và tự động giảm âm lượng giọng nói để lắng nghe bạn.
Gợi ý để duy trì hiệu quả
Nghiêm khắc đặt giới hạn là khi bạn giữ tông giọng bình thản, kiên quyết và tập trung vào hành vi của con kèm theo hệ quả rõ ràng. Trong khi đó, giận dữ vô lý thường đi kèm với tiếng quát thâm tệ, từ ngữ chỉ trích nhân cách của trẻ và xuất phát từ sự bực dọc của chính cha mẹ.
Hãy nhớ rằng việc học thói quen mới ở trẻ cần thời gian và sự lặp lại nhiều lần. Hãy thiết lập các quy tắc rõ ràng, áp dụng hệ quả nhất quán (như tạm dừng quyền lợi chơi đùa) thay vì dùng đòn bẩy cảm xúc hay tiếng quát mắng.
Bạn có thể tham khảo thêm Bảo Vệ Gia Đình Nhận Diện Thực Phẩm để có thêm góc nhìn liên quan.
Bận rộn với công việc và chăm con, ai cũng muốn tối ưu thời gian. Ba mẹ có thể tham khảo cuốn sách này để quản lý công việc nhẹ nhàng hơn:
